Remera, KG 11 AVE Ingenzi House - +250 785 063 763 - @RasalYEmpower - @RasalYEmpower
Ikinyarwanda English Fran├žais

Kongerera urubyiruko ubushobozi,
Umugambi duhuriyeho!

Umurimo n’inshingano by’umutware w’itorero

RASAL
Umutware w'itorero ayobora abandi

“Mukomeze mukore kugeza igihe mubonye igisubizo. Ntihakagire icyo musubika mutaragera ku ndunduro. Igihe cyose mutarabona igisubizo, nuko ntakirakorwa. Ni ngombwa kurangiza umurimo mwatangiye” Baden-Powell

Ashinzwe itorero rye

Umutware w’itorero agomba kumenya:

  • Ibikoresho by’itorero;
  • Ihema ry’itorero;
  • Ubwihugiko bw’itorero;
  • Agasanduku k’itorero (nubwo bwose ashyiraho umuskuti ukitaho by’umwihariko nk’umubitsi);
  • Inama y’itorero. Umutware w’itorero ntagomba kwibagirwa ko abaskuti baza mu itorero kugira ngo bihugure bishimisha. Niba abaskuti ashinzwe barambirwa, ni ukubera amakosa ye.
  • Ubuzima bw’abaskuti bagize itorero. Ese yaba akurikirana ko batajandika ibirenge byabo mu biziba cyangwa se ko baticwa n’ubukonje igihe bahumagira?

Mu rugendo, ese abaskuti be bitwara nk’ingegera? Ese arabareka bagakora ibyo bishakiye? Ibi byose kandi tutavuze mu ngando aho inshingano z’umutware w’itorero zirushaho kuremera no kwiyongera kugera ku tuntu duto dushoboka.

Yewe mutware w’itorero we, ushinzwe imyitwarire y’itorero ryawe kubera ko ari wowe ishingiyeho. Niba udashishikariza ubucuti bwa kivandimwe, niba udashishikariza ubufatanye mu baskuti bawe, nta na rimwe uzagira itorero rifite imyitwarire myiza.

“Ndashishikariza gukorera mu matorero nk’uburyo buhebuje bwo kugera ku mutsindo, ni ukuvuga amatsinda matoya ahoraho buri tsinda riyobowe n’umwana umwe uribereye umutware urishinzwe.” Baden-Powell

Kugira inshingano bivuga kumenya gusubiza ibibazo byose ubajijwe, ni ukuvuga kumenya guhamya ko ukora ukurikije icyo ushinzwe, ukaba ufite ubushobozi bwo gusobanura ibikorwa byawe n’iby’abo waragijwe.

Umutware w’ubwato bw’intambara ni we shusho nyakuri ry’inshingano. Nyuma y’Imana, niwe uyobora mu mazi magari, kandi niwe wenyine ushinzwe ubwato bwe, abantu n’ibintu atwaye, gusohoza ubutumwa. Agomba kwita kuri byose, ku byerekeye inyubako no kuri buri wese by’umwihariko, agomba kuzuza ibigega uko arangije icyiciro cy’urugendo, akamenya amavuta n’ibicanwa, akamenya intwaro, ariko na none akamenya ibiribwa n’amazi. Agomba kwita ku buzima bw’abo atwaye, kimwe n’uko abaha amabwiriza. Agenzura icyerekezo, akagenzura ubundi bwato bw’abashimusi (bw’abanzi). Ayobora imirimo yose yerekeye urugamba, kandi igihe gikwiye agategeka ko barasa. Ijoro ryose niwe ugenzura inyanja kugeza ubwo yibagirwa kuruhuka. Iyo ubwato burohamye abanza gutabara abandi, we akaba uwa nyuma, akabusigaraho wenyine. Iyo akubutse mu rugendo, aha abamukuriye icyegeranyo cy’ibyabaye byose mu rugendo. Afite inshingano.

Yewe mutware w’itorero we, ibuka ingando. Ese icyo gihe ntiwumvaga uri nk’umutware w’ubwato mu bwihugiko bw’itorero ryawe, ukurikirana akantu kose kabaye? Waribazaga uti: ese haba hari amazi yo guteka icyayi cya mugitondo? Ese hari inkwi zo gucana? Ese iziko ryazimye neza? Ese ushinzwe ihema yaba yakweze neza ibihato byaryo mbere yuko bwira? Ese abana bato baryamye biyoroshe neza? Nyuma yo kumenya ko ibyo byose byagenze neza, nibwo winjiraga mu ihema ukarambarara ku isaso. Nawe rero wumvaga koko ufite icyo ushinzwe.

Amahugurwa y’ubuhanga n’ubumenyi

Ku byerekeye amahugurwa y’abaskuti be, umutware w’itorero afite inshingano yo gutegura gahunda y’inyigisho akanakurikirana uko ishyirwa mu bikorwa. Inama z’itorero, ingendo, ingando n’ibikorwa ni ibihe byiza byo gushyira mu bikorwa ubumenyi n’ubuhanga mwungutse. Umutware w’itorero agomba kubahiriza imizamukire ya buri muskuti mu bagize itorero rye, kandi akamushishikaza.

Ariko mbere na mbere, kugira ngo ategure gahunda y’amahugurwa, ni ngombwa ko Umutware w’itorero agira ubumenyi n’ubuhanga kurusha abandi. Si kenshi bibaho ko abaskuti bagize itorero barusha ubushobozi umutware wabo. Niyo mpamvu umutware agomba kwihutira kuzamuka mu ntera, akajya mu rwego rwa mbere (première classe).

Ashinzwe buri wese

Umutware w’itorero agomba gutuma buri wese mu baskuti bagize itorero rye agira imyitwarire nyayo ya giskuti mu gihe gito gishoboka, imyitwarire yubahiriza itegeko.

Ku byerekeye baskuti bashya bacyinjira mu muryango, umutware w’itorero afite umurimo utoroshye kandi w’ingirakamaro wo kubarera. Uwo mwana mushya agomba kumutegura amwakira neza uko bikwiye, akamwakirana urugwiro, akamumenyereza imibereho n’imigirire by’itorero, akamutegurira isezerano, akamuha ibikoresho ngombwa bimufasha gutera imbere mu buskuti bwe, ndetse akamushinga imirimo runaka mu itorero (yungiriza umwe mu mirimo ikomeye), hanyuma akamufasha gusobanukirwa impamvu agomba kwitangira itorero rye.

Umutware w’itorero ashinzwe abana binjiye mu itorero batitwaye neza mu mikino ya giskuti, kuko bacitse intege cyangwa se kuko yabatereranye.

Ku byerekeye umutware wungirije, umutware w’itorero agomba guharanira ko aramutse adahari hari umusimbura ubishoboye. Igihe azagenda, umutware wungirije agomba kuba yiteguye ku rwego rw’ubuhanga n’ubumenyi kuba umutware w’itorero. Ni ishema rikomeye ry’ubuskuti gutegura neza ko ubuzima bw’itorero buzakomeza kugenda neza igihe umutware waryo azaba amaze kurivamo. Ntuzashidikanye gutegura inama, ingando n’ingendo, maze byose ukabyegurira umutware wungirije akabikora yisanzuye.

Kwitegereza

Yewe mutware w’itorero we, ntuzibagirwe ko kwitegereza ari isoko yo kumenya ukuri… Kwitegereza ni bumwe mu buryo bukomeye ubwenge bushingiyeho. Kwitegereza bigenda birushaho kuba ngombwa uko ibihe biha ibindi.

Kubera iki?

Baden Powell mu gitabo cye yise “Éclaireur”, akwereka neza uburyo kwitegereza abaskuti bagize itorero ryawe, mu myitwarire yabo, mu migenzereze yabo, uko bakira ibyo babwiwe cyangwa ibyo babonye, uko bagaragara, mu mikino yabo, mu ngendo, mu ngando, uko bitwara nyuma yo gusoza inama, igihe bari mu mirimo, n’ibindi…  bizagufasha kuzamura imibereho myiza ya buri wese, kandi umenye kubashishikaza,  ndetse uzabashe gaha buri wese icyo agutegerejeho.

Rimwe mu mahame akomeye Baden-Powell yagenderagaho ryari: “Baza urubyiruko”, baza abaskuti. Ariko na none ubuskuti si akajagari, si ahantu igihe cyose ugomba kubaza buri muskuti niba ugomba kujya iburyo cyangwa ibumoso, niba ugomba gutangira umukino ubu ngubu cyangwa ikindi gihe, cyangwa na none niba mugomba gukina cyangwa kubireka. Niyo mpamvu hagomba umuntu uyobora abandi, umuntu ufata ibyemezo, umutware.

Kumenya buri mwana, buri muskuti uri mu itorero ni bwo bukungu buruta ubundi umutware w’itorero ashobora kugira: kumuha ibyo akeneye (wirengagije ibyifuzo bye bidatunganye) wabanje kumwitegereza kugira ngo nyuma umuboneho umusaruro mwiza.

Bityo rero, niba hari ikintu, wowe mutware w’itorero, ugomba gucengera cyane kurusha abaskuti bawe, ni ukwitegereza, kwitegereza abagize itorero ryawe.

Ushobora wenda kutaba umuhanga kurusha abandi mu bumenyi bw’amapfundo, muri mudasobwa, mu gukora ibikoresho uterateranyije ibiti, mu bumenyi bw’ubutabazi,… kubera ko bishoboka ko umwe mu bagize itorero yabyize kukurusha. Ariko umwihariko wawe, ni ukumenya byimazeyo buri wese mu baskuti bawe ubikesheje ko wabitegereje bihagije. Kandi unyumve neza, ibi bizagufasha cyane mu bihe biri imbere, mu mirimo uzakora no mu mibereho yawe mu muryango.

None rero, kanura amaso urebe neza, kandi ubangure amatwi igihe cyose.

“Kubona utuntu twose, kandi ugahora utwibuka ni ingingo ikomeye mu burere bw’umuskuti; ni ikintu agomba kwitoza buri saha y’umunsi, n’aho yaba ari hose.” Baden-Powell.

Ubufatanye bw’Umutware n’umwungiriza we

Ku byerekeye ubufatanye bw’Umutware w’itorero n’Umwungiriza we, hagomba kubaho gusangira inshingano ku buryo busesuye. Gusangira umurimo bisobanura ko hagomba kubaho guhura kenshi kugira ngo mutegure imishinga, muyisuzume, mwishimishe,… Ibyo bigabanya amakimbirane, gusobanya mu mabwiriza, akajagari mu miyoborere cyangwa se akarengane gashobora kugiriwa abagize itorero.

Inama z’itorero

Ku byerekeye inama z’itorero, umutware w’itorero niwe wa mbere uzishinzwe, kandi akanayobora ubuzima bw’itorero hamwe n’imigendekere myiza y’ibikorwa.

Inshingano ku buyobozi bw’umutwe (maîtrise)

Mu by’ukuri, abayobozi nibo bagirira icyizere umutware w’itorero igihe cyo kurahirira kuyobora itorero, kandi na mbere y’uko bamushyikiriza ibendera ry’itorero rishya, icyo gihe bamubaza niba asezeranye kuzitangira itorero no kuzaba intangarugero muri byose. Koko rero, ubuyobozi bw’umutwe nibwo ababyeyi baragiza abana babo, maze abayobozi bagashyigikira umutware w’itorero kugira ngo afashe ababyeyi muri uwo murimo ukomeye. Byongeye kandi, abayobozi b’umutwe bagomba kumenya byose : ibyerekeranye n’itorero byose n’abaskuti barigize. Inshingano ya mbere y’umutware w’itorero ni ukumenyesha ubuyobozi bw’umutwe ibibera mu itorero rye.

Yewe mutware w’itorero we, ni wowe wenyine teme rihuza ubuyobozi bw’umutwe n’abaskuti, ni kubwawe gusa bashobora gukurikirana abaskuti makumyabiri cyangwa mirongo itatu bagize umutwe.

Witegereza ko baguhamagara: ahubwo basange kandi wibwirize kubamenyesha imizamukire cyangwa ingorane abaskuti bawe bahura nazo. Gira akamenyero ko kubagana ku buryo buhoraho uko iminsi cumi n’itanu itashye cyangwa se nyuma y’ibyumweru bitatu; nicyo gisubizo cyoroshye gishoboka ku cyizere bakugiriye umunsi urahirira kuba umutware w’itorero. Bityo rero, ntuzamenyesha umuyobozi w’umutwe ibyerekeranye gusa n’amahugurwa y’abaskuti, ahubwo uzanamubwira ibikorwa n’imyitwarire y’itorero, umugezeho imishinga ufite hamwe n’umusaruro umaze kugeraho.

Hanyuma rero, umutware w’umutwe ni we mutware w’itorero ry’abatware b’amatorero (itorero rikuru). Mugenzereze rero uko wifuza ko abaskuti b’itorero ryawe bakugenzereza.

Umutwe w’abaskuti

Umutware w’itorero afite na none inshingano yo guharanira ko umutwe w’abaskuti ukora neza kubera ubwitabire agira mu Nteko y’Abatware. Umutwe ubeshwaho n’ibitekerezo, kungurana inama, hamwe n’ibyemezo by’Inteko y’Abatware; ni ngombwa rero ko abatware b’amatorero bagira uruhare rufatika, ko bagaragaza ibikorwa byiza, kandi ko batora bashingiye ku cyiza cy’itorero buri wese ahagaragariye. Byongeye, buri mutware w’itorero agomba gutangariza abaskuti ayoboye ibyemezo byafatiwe mu Nteko y’Abatware kugira ngo babyubahirize, bishyirwe mu bikorwa.

Muri makeya, umwanya w’Umutware w’itorero mu Nteko y’Abatware si uw’icyubahiro. Niba mu nama z’Inteko y’Abatware umutware w’itorero asinziriye cyangwa se akarangara, aho kugira ngo atange ibitekerezo cyangwa se ntajye impaka ku byo abandi bavuze, ikiruta kuri we nuko atagaruka muri iyo nama, akihamira muri izo nzozi ze.

Niba umutware w’umutwe akoranyije abatware b’amatorero ye, ni ukugira ngo bamwungure inama amenye icyo batekereza cyangwa se agire ubutumwa abashyikiriza no kugira ngo akomeze mu mutwe w’abaskuti ubuzima n’imyitwarire by’amatorero… kandi ntabwo aba abahaye umwanya wo kugira ngo banegure (bene za mpaka zidafashije, zidafite icyo zimaze ntunazisangemo igitekerezo cyubaka) ibibera byose mu yandi matorero n’amabwiriza y’ubuyobozi bw’umutwe.

Inteko y’icyubahiro (cg se urukiko rw’icyubahiro)

Imbere y’Inteko y’icyubahiro, umutware w’itorero afite umurimo umusaba kugira ubudahemuka n’ubutabera. Imibereho y’itorero, imyitwarire n’imyumvire ya giskuti, n’ibindi akenshi bishingiye ku bwitabire bw’umutware w’itorero.

Umurimo w’umutware w’itorero

  • Kwemeza igikorwa;
  • Kugena umuskuti ugomba kugikora;
  • Kumva impamvu zatuma icyo gikorwa gihagarikwa cyangwa se cyigizwa inyuma, cyangwa se guhindura uko gikorwa, cyangwa se guhindura umuskuti ugomba kugikora;
  • Gukurikirana ikibazo cyatumye haba izo mpinduka, akamenya neza ko cyakemuwe;
  • Gukurikirana ikibazo akamenya impamvu kitakemutse;
  • Kumva ibisobanuro by’umuskuti utakoze icyo gikorwa;
  • Gukurikirana na none icyo kibazo niba kitakemutse ku buryo gikorwa, kandi kigakorwa neza;
  • Kugenzura igikorwa cyarangiye kugira ngo amenye aho cyaba cyasondetswe;
  • Kugaragaza uburyo cyagombaga gukorwa neza;
  • Kwemeza ko igikorwa cyakozwe, niba kitanakozwe neza , kandi ikiruta ni ukurekera ibintu uko bimeze, kuko bavuga ko ubusabusa buruta ubusa ;
  • Kwibaza niba atari ngombwa gutandukana n’umuskuti uhora yica ibintu;
  • Kwibwira ko ubuskuti bumwungura byinshi, ariko ukibaza na none niba umusimbura adashobora gukora nabi kumurusha;
  • Kwicara ushavuye, ukicuza icyatumye utabyikorera ubwawe mu gihe kitarenze amasaha abiri, mu gihe byatwaye iminsi ibiri ushakisha kumenya impamvu yabiteye, hanyuma bigatwara ibyumweru bibiri byose undi muskuti abikora nabi!!!

Byanditswe : tariki ya 11 Nzeli 2017 saa 17:19:37, ubu , : 434
Uwabitangaje : Robert Makuta

RASAL yatanze mutuelles ku baturage 205 i Musanze

RASAL yatanze mutuelles ku baturage 300 i Gikomero

Inteko Rusange ya mbere ya RASAL (Igice cya mbere)

Inteko Rusange ya mbere ya RASAL (Igice cya kabiri)

Ingando y'Abaskuti bakuze yabereye kuri Muhazi mu 2016

RASAL © 2016 - 2018
Byubatswe na Robert Makuta