Remera, KG 11 AVE Ingenzi House - +250 785 063 763 - @RasalYEmpower - @RasalYEmpower
Ikinyarwanda English Fran├žais

Kongerera urubyiruko ubushobozi,
Umugambi duhuriyeho!

Ibimenyetso by'Ubuskuti

RASAL
Abaskuti bajya mu ngando

1. Ibidukikije n’ingando

Ibidukikije ni icyerekezo kiganisha ku kwifuza kumenya ibiri hakurya y’ibigaragara. Ibidukikije biha ingimbi uburyo bukwiye kandi ngombwa, bwa roho n’umubiri, n’injyana bimufasha kugera ku mutsindo ku rwego rw’umubiri n’urwa roho.

Ibidukikije ni icyerekezo cy’ubuzima, icyerekezo kidufasha kubona icyiza. Iyo witegereje ibiti, ushobora kubona amababi agwa. Ufata igihe cyo kubaho, mbese ukagabanya umuvuduko. Mu gushashagirana kw’inyenyeri, dushobora kubiheraho twigisha urubyiruko inyandiko y’umuremyi, tukabatoza gukurikirana umuyaga w’amateka, umuyaga w’ukuri, wuje ituze n’ubushobozi.

Uvuze uburere bushingiye ku bidukikije ntabwo aba avuze gusubira mu bihe byahise. Ibidukikije ni uburyo bwihariye bw’ubuskuti. Ishyamba, ibiti, ijoro, ingendo, ituze, kurangamira ibitangaza bisembura ubuzima, ubutwari n’ubuhanga.

Mu ngando, umuntu arongera akaba umuturage igihe gito, umunyacyaro, umunyamusozi.  Abeshwaho n’iby’umwimerere mu buryo butaziguye, amazi, umwuka, izuba.

Ubuskuti rero si ingando ibonetse yose. Ingando y’Abaskuti icengera ibidukikije, ishyamba, ibiyaga, imigezi n’imisozi. Isabana n’umuyaga, ikirere, ubutaka, inyoni, umuhigo. Ingando y’Abaskuti ni ituze. Ingando ni ahantu hakwiye h’ubuzima bwa giskuti.

2. Itorero

Iyo urubyiruko rwegeranye kandi rugafatana ibiganza, ruba rushaka umutekano rwirinda iyi si akenshi itarworoheye, aho ibintu byinshi bishaka gukorwa hifashishijwe ibimashini. Mu bantu batabarika, itsinda rito rigizwe n’abana 6 cyangwa 7 riharanira kwigaragaza nk’itorero ry’abavandimwe rihuza umuryango wangiritse n’iyi si.

Itorero ni imfashanyigisho y’umwimerere kandi y’icyitegererezo ku buskuti.

Itorero rirangwa n’ibi bikurikira:

  • Ni umwimerere, ariko rirubatswe kandi rifite imikorere;
  • Rifite umutware (CP) urishinzwe, ariko utayoborana igitugu;
  • Rifite ubwigenge, ariko rikanagira n’aho rihurira n’abandi;
  • Rikorera ku murongo ngenderwaho ushyirwaho n’ubuyobozi bw’umutwe.

Itorero rifite umwihariko waryo, rifite inenge, rifite uko rititwara neza ariko rikagira n’indangagaciro. Ubuzima bw’umuskuti hafi ya bwose bubera mu itorero: inama, ingendo, ingando, imirimo. Itorero ni ikirango cy’ibikorwa by’ubuskuti. Ni uburyo budasanzwe bwo gutoza kugira ubuntu, kurera umutimanama, kumenya gutekereza, gusohoza ubutumwa no kwibwiriza gukora.

Itorero ni agakundi k’abasore, ariko gafite umugambi, itorero riyoborwa n’umutware waryo (CP).

3. Itegeko rya giskuti

Ubuzima bw’itorero bwasobanuwe muri make nubwo bwose ari ryo nkingi y’umuryango, ndetse rikaba n’inkingi y’umutwe w’Abaskuti. Biroroshye kuvuga ubuskuti kurusha kubaho giskuti. Ubuskuti ntibuzanwa no kwamamaza, aho ibintu bisabagizwa. Ubuskuti ntubwerekana… Ubuskuti ububamo. Ubuskuti ububamo mu mukino. Ntugomba kubwibeshyaho ngo ubwitiranye no kwishimisha. Kuko ubuskuti butegura imyitozo y’ingirakamaro winjiramo buhoro buhoro ikuganisha ku myitwarire myiza. Igikoresho ubuskuti bwifashisha ngo bubigereho ni itegeko rya giskuti hamwe n’ubuhanga bwa giskuti.

Itegeko rya giskuti rifasha:

(i)                 Kugira aho uhera n’aho ugeza

(ii)               Kugira indangagaciro

Iri tegeko rirangwa no kuba:

(i)                 Ritanga uburere

(ii)               Kuba irinyakuri

Itegeko rya giskuti ni itegeko mboneza migirire, ni ukuvuga ko wihitiramo kuryubahiriza nta gahato uzi neza ko iherezo ry’umukino atari ryo rya nyuma cyangwa se ngo ufate ubuzima nk’umukino. Itegeko ritoza kugira umugambi. Ribuza kudafata inzozi zawe nk’ukuri.

Rubyiruko, urashaka gufasha? Ngaho vugisha ukuri.

Urashaka kubaka isi? Ni byiza! Kora igikwiye.

Urashaka kugana Imana? Gira umucyo.

Urashaka gukunda abantu, gukiza imbaga? Itsinde, witange, kora kandi urangize icyo watangiye.

Itegeko ni igikoresho gifasha kugenzura no kugira icyerekezo. Itegeko rirumvikana bihagije ku bantu b’ingeri zose (bafite imyaka itandukanye).  Hatabayeho itegeko, ushobora gukora ingando, ariko muri yo nta buskuti bwaba burimo. Itegeko ni igikoresho cy’ibanze.

Birazwi ko, byaba mu mikoranire y’ibintu, muri politiki, mu mashyirahamwe y’abakozi, mu bugeni no mu buvuzi bw’indwara zo mu mutwe, cyangwa mu bindi, buri terambere rigomba kugira amabwiriza, umurongo cyangwa amategeko rigenderaho. Amategeko yahoze, kandi azahora ari igikoresho cy’ibanze kandi cy’agaciro gakomeye.

4. Uburere mboneragihugu (igikorwa cyiza cya buri munsi)

Gukunda igihugu no kucyitangira byafashe intera ihambaye mu myaka ishize. Ibyo Baden-Powell yabibonaga biza kuko icyifuzo cye cya mbere, atangiza ubuskuti, cyari icyo guha igihugu cye abaturage bagikorera kandi bashabutse:

“Ntibikiri ngombwa gusesa amasezerano ari imbere, ahubwo kuyanonsora nibyo bizatuma habaho ‘Igihugu cy’abantu’” (Baden Powell)

Yego, nibyo koko hari ibintu bimwe, byari byiza hambere, ubu bigaragara nkaho byataye agaciro. Nyamara ntitugomba kwihakana ibyahise, ahubwo tugomba kubitunganya, kandi tukabinoza…

Gukunda igihugu, wabigereranya no gukomeza uburere mboneragihugu, uroye bimeze nk’umugenzo ushaje, warengeje igihe kandi udafite icyerekezo cy’ejo hazaza. Mu mijyi ikomeye, nta muntu ukimenya umuturanyi we; nta n’uwiteguye gutabara mugenzi we mu byago ahura na byo. Mu gutandukanya umuntu n’ukuri gufatika siho wamutoreza ibya rusange, ahubwo bikorwa umusohora mu bwikanyize, umwereka ibyo ashobora gukora bimwegereye.

“Muri iki gihe, ibintu byose ni ibyanjye”.

Uburere mboneragihugu ku rwego mpuzamahanga ntibuvuka ku iburizwamo ry’uburere mboneragihugu bw’imuhira, ahubwo bubyarwa no kubwagura. Uburere mboneragihugu busaba ko umuntu yemera icyiza n’umukiro wa rusange; akemera ko habanza inyungu za rubanda mbere y’inyungu z’umuntu ku giti cye. Uburere mboneragihugu ni gushyira mu bikorwa urukundo rudaharanira inyungu ku rwego rwa rubanda, urwego rw’igihugu cyangwa se ku rwego rw’umugabane.

Uburere mboneragihugu busaba gukomeza imyumvire yo kwemera ko ubarizwa mu muryango runaka. Iyo uvuze ko gukunda igihugu byagutse, ko byunga, ko birema, uba avuze kugirira urukundo abanyagihugu cyawe. Urukundo no kuba umunyagihugu biratozwa. Kumva uri umwe mu bagize umuryango runaka, ndetse bikagutera ishema ntibivuze ko ukabya gukunda igihugu, cyangwa se ko wikanyiza, cyangwa se wiburabuza, nta nubwo bivuze ko wogeza cyane. Ni umwitozo wo kugira ubutwari.

Uburere mboneragihugu ni uburyo butunganye bwo gufasha: ni igikorwa cyiza cya buri munsi ubicishije mu mirimo inyuranye; ni ukugira uruhare ku bikorwa remezo by’akarere, kugeza n’ubwo ugize uruhare mu gushinga inganda (umaze kuba mukuru), mu ikoranabuhanga, mu gufasha abandi, n’ibindi… ku buryo abasore bacu baba abaturage bakora kandi b’ingirakamaro aho kuba ba nyamwigendaho bitabira ibibafitiye inyungu zabo bwite gusa.

Igikorwa cyiza gikomeza umubano mu bantu. Icy’ingenzi ni uko bisembura mu rubyiruko kugira umutima wita ku bintu mu buryo buzwi: mbere na mbere kumenya kwiyitaho, hanyuma ukita ku bandi, uhereye ku bakwegereye, hanyuma ukita kuri rubanda, ndetse ugakomereza no ku bari kure yawe. Mu gikorwa cyiza cya buri munsi (BA), Baden-Powell yashakaga ko urubyiruko rukora kandi rugashabuka.

5. Isezerano

Isezerano rya giskuti ni ukwemera kandi ugafata bidasubirwaho umurongo– ku ISHEMA – (ubuzima bwose) wo gufasha abandi no kubahiriza itegeko rya giskuti; ukiyemeza  mu buzima bwawe gufata intego eshanu z’ubuskuti ukazigira izawe no kuba iteme rihuza ibimenyetso bitanu by’ubuskuti.

Igikoresho ntayegayezwa cy’uburezi bwa giskuti, isezerano rivugwa mu ndahiro umuntu akorera imbere y’abavandimwe ku bushake nta gahato karimo. Umuntu aba umuskuti kubw’iryo sezerano. Iyo umuskuti akoze indahiro, aba yiyemeje guharanira  ishema rye. Baden-Powell aha umuntu uburyo bwo gufasha abandi. Isezerano ni ngombwa mu guhamya imyitwarire ya muntu. Isezerano ni igisubizo ku cyifuzo cy’ingimbi cyo kwigaragaza mu bandi.

Isezerano rya giskuti ni igisubizo kitaziguye ku cyorezo cyo kudakora no kwifata byugarije isi yacu. Mu Baskuti isezerano rikoranwa ishema. Iyo uzamuye ukuboko ku ibendera, iyo utangaje ijambo ryawe, uriringirwa, ku giti cyawe, mu mukino nyakuri. Isezerano ni ikirango umuntu yihitiramo.


Byanditswe : tariki ya 20 Werurwe 2017 saa 13:18:28, ubu , : 207
Uwabitangaje : Robert Makuta

RASAL yatanze mutuelles ku baturage 205 i Musanze

RASAL yatanze mutuelles ku baturage 300 i Gikomero

Inteko Rusange ya mbere ya RASAL (Igice cya mbere)

Inteko Rusange ya mbere ya RASAL (Igice cya kabiri)

Ingando y'Abaskuti bakuze yabereye kuri Muhazi mu 2016

RASAL © 2016 - 2018
Byubatswe na Robert Makuta