Remera, KG 11 AVE Ingenzi House - +250 785 063 763 - @RasalYEmpower - @RasalYEmpower
Ikinyarwanda English Fran├žais

Kongerera urubyiruko ubushobozi,
Umugambi duhuriyeho!

Inkingi z'Ubuskuti

RASAL
Abaskuti bakorera mu matsinda mato

1. Ubushake

Kumara mu rugero amwe mu matsiko kamere bituma uburere bugira icyanga kandi bukanihuta. Ni itegeko ryitwa iry’ubushake; kumenya gucuruza imari yawe. Ubushobozi bw’umuntu bwo kwakira, igihe hujujwe ibyangombwa runaka, buzamukana n’ibyishimo bye.

Ingimbi ikenera kugirirwa icyizere. Mu muntu hari impamvu kamere: imbonezabitsina, inyota yo gukundwa, kwigaragaza mu bandi, inyota yo gutsinda, kugira amatsiko, n’ibindi. Baden-Powell asaba gufatirana imbaraga zabyo: “Mushishikarize ingimbi kwita ku burere bwayo”.

Ubuskuti ni igisubizo ku bishimisha ingimbi. Imyitwarire yose idasembuwe irayoba. Imikino isubiza ibyo ingimbi ikeneye. Ni ngombwa kubiteganya muri gahunda zacu, kandi ku nzego zose. Umukino woroshya umuhate, uca ishavu, urigisha.

Nta kintu gishavuza umuntu nko kwiyumvamo ko ntacyo amaze. Ubuskuti buduha uburyo bwo gukoresha ibakwe. Amabazwa y’abitegura gusezerana, ayo kuzamuka mu ntera, ayo gukorera amashimwe n’impamyabushobozi ni uburyo bwo gutera intambwe ku ngingo runaka no kwiyigisha.

Ayo mabazwa ni isoko ifasha kumara urubyiruko inyota ikomeye yo kwigaragaza mu bandi. Ubushake, bushingiye ku nyota yo kugira ubumuntu, bugerwaho kubw’ibimenyetso byo kwiringirwa, bubikesheje kwiyumvisha ko uri umuntu uhabwa agaciro, kandi ushobora kuvuga ijambo, kandi rikemerwa. Iyo ushobora gusobanurira neza urubyiruko imikino myiza, rubyungukiramo, kandi n’iyo ubateguriye insanganyamatsiko nziza, barayikunda aho kwicara ubusa cyangwa guheranwa n’inzozi. Baden-Powell yumvise bwangu imbaraga z’amashusho, iz’amagambo n’ibimenyetso. Yabikoresheje amurikira ubuskuti.

Uburyo bwa giskuti burajonjora. Buhitamo mu mpamvu, izihuza n’intego z’ubuskuti hamwe n’ibimenyetso byabwo. Ubuskuti busobanurwa nk’indahemuka kandi buragendanwa. Kumenya kugendana n’ibihe uko bisimburana ni ikintu cya ngombwa ku buskuti. Kugira ngo ubuskuti burusheho kugera ku ntego zabwo, ni ngombwa ko butera intambwe ubudahwema.

2. Igikorwa

Intego eshanu z’ubuskuti ziha igikorwa agaciro n’igisobanuro. Ibimenyetso bitanu by’ubuskuti hamwe n’itegeko rya giskuti bishishikariza amahitamo, kandi bigasembura ubushake bw’ingimbi bwo gukora ihitamo rikomeye.

Dore zimwe mu ngero:

  • Gutembera
  • Kugira inshingano zizwi mu itorero;
  • Ingando;
  • Itorero;
  • Inama;
  • Imikino n’imyidagaduro;
  • Imirimo mu baturage;
  • Umwiherero w’itorero.

Insanganyamatsiko nyinshi zishyushya umuntu. Zimwe ziba mu bitekerezo, izindi mu gushushanya. Ariko izikomeye, cyane cyane mu kigero cy’imyaka 13-17, ni ubushake bwo gukora. Muri iki kigero gukora birashimisha; tubyiteho! Tugomba nyine kugirira icyizere Inama y’Itorero n’Umutware w’Itorero. Bagomba guhabwa uburyo bwo gutegura ingendo, imikino no gukomeza ubushobozi bwo kuyobora. Uwo ni umwitozo ufasha izo ngimbi gukura, zikagira ubuntu n’ubushobozi bwo kwakira ubutumwa bukomeye. Umwitozo wa giskuti ni gahunda y’ibikorwa.

“Ntawe uhangana n’ikibi aca imivuno, ahubwo abikora ategura ibikorwa byiza bishimishije kandi bifite ingaruka nziza” (Baden-Powell)

Intego z’ubuskuti zisa n’izakurikiranwa ku buryo buziguye. Itegeko rya giskuti ryinjira mu ruhu nk’uko umwuga winjira mu ntoki z’umunyamwuga ubyitoza. Baden-Powell ubwe yavuze ibikorwa bitabarika by’umuskuti. Ubuskuti burakweduka kandi aho bigeze ubu, nta mukino, nta mwidagaduro, nta mwitozo, nta rugendo, nta buhanga tudashobora kwinjiza mu buskuti.

Igikorwa (umukino) gifite umwanya wihariye, kandi ndakuka mu buskuti: ibidukikije. Mu itorero rya giskuti, igikorwa kigaragarira mu gufasha, mu mikino, mu ngendo, mu kwakira abanyamahanga, n’ibindi. Umukino ni ubuzima, ubuzima ni igikorwa. Ijambo ubuzima rigendera ku murongo ukurikira: imyidagaduro, imyidagaduro-imikino, imikino y’amarushanwa, hanyuma abantu babikora, imikino y’amatsinda; amabwiriza akwiye y’imibereho y’umubiri,  kwinjiza muri gahunda y’ubuzima umushinga wo kugira ubumuntu.

Kurera ushingiye ku bikorwa bisobanura mbere na mbere ko urerwa hari ibyo yikoraho ku giti cye, kwirera ubwe, hanyuma, umurezi ntashimishwe no kuvuga gusa, ahubwo yerekana ibikorwa, kandi akarera yifashishije ibyo bikorwa.

Ubumuntu buhera mu kuboneza imyumvire kugeza ku bushobozi bwo gushungura no kurema, bunyuze ku gukomeza ubushobozi bw’urukundo. Gutsinda mu mikino no kumwemera ko gutsindwa bibaho; kugira ubwenge bwo kwivana mu ngorane; gushaka kuba umufasha w’umutware w’itorero; kwitoza kuba umwubatsi cyangwa kwimenyereza gufata ijambo mu ruhame; imikino mpaka; gutegura umuskuti mushya ngo asezerane; n’ibindi.

Ibyishimo byo gukora mu baskuti bigororerwa mbere na mbere kugira ubuntu bwo kumenya kwitsinda, hanyuma ukamenya abandi; binyujijwe mu gikorwa cy’imikino yo kwitegereza, kugira ngo useke, ubuhanga bwo guteranya ibyuma, inama, imikino na none, imikino yo gushakisha umuntu no kubara inkuru zo kuruhura umutwe, ibimenyetso by’umukino w’urugendo… ukagera igihe ubikuramo isomo, kubara inkuru y’ibyabaye… nuko mu mutuzo ugafata imyanzuro. Ubuskuti ni ibyishimo, ni imyitozo, ni ibiruhuko kandi ni iterambere nyakuri.

3. Inshingano

Hagati y’igikorwa n’itegeko rya giskuti hari iteme ry’inshingano. Uko umuntu muzima yaba ameze kose, afite amarangamutima cyangwa atayafite, agomba gukora igihe cyose ahawe inshingano imwe cyangwa nyinshi. Ubusanzwe, uko izi nshingano zaba zimeze kose, zigaragara, zifatika kandi zirambye no kugira ubutwari n’imbaraga, zigomba gukaza ubukana. Ubu buryo, ubwongereyeho kunoza no kuruhuka, butuma mu musore hiremamo:

  1. Umutima-nama n’ishema
  2. Ubumenyi bwo gushyira ibintu ku murongo
  3. Ubushobozi bwo guteganya
  4. Ubushobozi bwo kubana neza n’abandi

Ibyo kandi bikamufasha guhamya:

  1. Ubushobozi bwe
  2. Ubushobozi bwo kubahiriza gahunda yihaye
  3. Ubushobozi bwo gushyira mu gaciro
  4. N’ubucengezi mu buhanga bwa giskuti.

Kugira inshingano bisembura, bisusurutsa kandi bigakangura ubumuntu. Ku bantu bamwe, kugira agaciro ku bandi, kwimenyekanisha, kugera ku cyo ubereyeho ni ngombwa mu buzima.

Baden-Powell, yari afite icyifuzo gitandukanye no kurera ibihangange, ibyamamare cyangwa intwari, ahubwo yashakaga ko umuntu akora iyo bwabaga, agakoresha neza ubushobozi bwe; kurangiza inshingano yabigize imwe mu nkingi zikomeye z’uburezi bwe.

Umwitozo w’ubuskuti ni umwitozo uteguye ku buryo buri wese afitemo umwanya w’ingirakamaro; uhereye kuri buri mwana uri mu itorero ukageza ku mutware waryo. Buri wese ahafite akamaro n’inshingano. Inshingano za giskuti si inshingano zifatiwe aho; zibumbatiwe n’ibimenyetso bitanu by’ubuskuti kandi zikagira igisobanuro mu ntego eshanu z’ubuskuti.

Ubuskuti si inzozi!

Ubuskuti ni ukugira inshingano. Mu by’ukuri ku ruhande rumwe ubuskuti ni inzozi, ariko mbere yo kumva ko ushinzwe abantu n’ibintu, ni byiza kudaheranwa n’inzozi (ni ukuvuga kureba ibishoboka), kugira abantu ushingwa cyangwa gushingwa ibintu. Yego Ubuskuti bwifashisha kugira inyota yo kurangiza inshingano mu byishimo no mu mudendezo, ariko cyane cyane kugira ngo bukomeze umutima-nama, kugira umurongo ngenderwaho, kugira ubushobozi bwo guteganya no kumenya kubana n’abandi bantu. Ku bw’ubushake bukomeye dusaba kugaragaza ubushobozi, kugira ibyo wigomwa, gushyira mu kuri no kugira ubuhanga.

Umwanya w’umutware w’itorero ushobora koroshya guhugura ubwenge, kwita ku myitwarire, kumenya guhitamo, kwita kuri mugenzi wawe no gufata ibyemezo. Ubuskuti buhuje n’igihe cy’ubugimbi.

4. Gukorera mu matsinda mato

Gukorera mu matsinda mato ni uburyo bwo gutunganya no kuyobora neza. Uvuze gukorera mu matsinda aba avuze gutunganya itorero, guhuza amatorero, gushyikiranya no gusabanya amatorero abiri, atatu cyangwa se ane, ni ukuvuga Umutwe w’Abaskuti.

Umutwe w’Abaskuti ni ihuriro rikuru ry’uburezi rifasha gucengeza ubuskuti ribwongerera imbaraga, ubushobozi n’ubworoherane mu bikorwa rusange bifitiye inyungu rubanda bikanazigirira umuntu ku giti cye, itsinda ry’abantu bake (itorero) n’iryisumbuyeho (amatorero menshi yibumbiye hamwe).

Ubuskuti ntibugamije guhindura ingimbi umugabo imburagihe. Umuntu aba umugabo iyo yabayeho uko bikwiye mu bugimbi bwe. Gukorera mu matsinda mato ni uburyo bwiza cyane bwo gutoza kubana neza n’abandi no kwihangana. Umutwe ni uburyo bw’urwunge aho buri torero ryiyumvisha ko ritari ryonyine, ko hariho urundi rwego rw’indangagaciro n’imikoranire rusumba rwaryo, ko rishobora kwiyambaza abandi, kimwe nuko abandi bashobora kuryiyambaza.

Gukorera mu matsinda mato bigira agaciro mu mihigo, bituma habaho igereranya n’irushanwa. Ubuskuti si urusengero, si uruganda cyangwa kaminuza nto. Ubuskuti ni umuryango waguka. Aha ni naho hakomoka imvugo : “Turi abavandimwe b’Abaskuti”.

5. Inteko y’Icyubahiro n’Inama y’Abatware

Icyo icyubahiro cyagombye kugira nk’ishema, nk’ikuzo ry’umutima cyangwa se nko kugarura icyizere mu bantu, cyaburijwemo no guteshuka ku nshingano.

Mu buskuti Inteko y’icyubahiro ni:

A)    Urwego rukuru rw’ubuskuti (kandi ntibigarukira gusa ku rwego rw’umutwe)

B)    Inkingiy’ukuri n’ubutabera

Iyo nteko y’Icyubahiro ntigendera gusa ku Itegeko, ahubwo irangwa no Gukunda itegeko rya giskuti. Bitari uko ingimbi iyigana ije kubahiriza amategeko cyangwa kurenganurwa, ahubwo kubw’urukundo ruyiyobora ku gikwiye (Imana ku bayemera).

Kugana Inteko y’Icyubahiro ni igihe cy’uburezi, nta na rimwe bigomba kuba urubanza. Inteko y’icyubahiro ni urwego rugishwa inama mu gihe Inama y’abatware ari urwego rw’ubuyobozi. Inama y’abatware niyo iyobora umutwe. Itegura ibikorwa kandi ikabikurikirana.

Inama y’abatware tuyisanga ku nzego ebyiri:

A)    Inama z’itorero

B)    Inama z’abatware

Inama y’abatware iganira kandi igategura intego z’ibikorwa byihuse n’ibikorwa birambye. Mu nama y’abatware niho hatangirwa imirimo n’ubutumwa.  Havugirwa ibishobora gukenerwa mu bikorwa (amafaranga, igihe, ibikoresho, amahugurwa, ubuhanga n’ibindi).

Inama y’abatware yunganirwa n’amatorero makuru (Itorero rikuru rigizwe n’Umutware w’umutwe hamwe n’abayobozi b’amatorero agize umutwe), bituma ubuyobozi bw’umutwe bushobora guhugura abayobozi b’amatorero.


Byanditswe : tariki ya 20 Werurwe 2017 saa 13:24:41, ubu , : 392
Uwabitangaje : Robert Makuta

RASAL yatanze mutuelles ku baturage 205 i Musanze

RASAL yatanze mutuelles ku baturage 300 i Gikomero

Inteko Rusange ya mbere ya RASAL (Igice cya mbere)

Inteko Rusange ya mbere ya RASAL (Igice cya kabiri)

Ingando y'Abaskuti bakuze yabereye kuri Muhazi mu 2016

RASAL © 2016 - 2018
Byubatswe na Robert Makuta